Najważniejsze informacje o nietrzymaniu moczu.


O TYM SIĘ NIE MÓWI!

Problem z nietrzymaniem moczu może dotyczyć każdego z nas.
Nie należy ukrywać tych dolegliwości. Popuszczenie moczu zdarza się przynajmniej raz w roku u 5-69% kobiet i 1-39% mężczyzn1.
W trzech odcinkach "Bazy wiedzy" dowiesz się najistotniejszych informacji na temat nietrzymania moczu.

W Polsce nawet 4 mln osób cierpi na nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu to niezależny od naszej woli wyciek moczu z cewki moczowej. Chorobę tę można skutecznie wyleczyć.
Nietrzymanie moczu jako przewlekła choroba występuje u 17-60% osób2. Jest to problem społeczny, który dotyczy nawet 15% każdego społeczeństwa3. Szacuje się, że na świecie jest ponad 200 mln cierpiących na NTM2, a w Polsce to nawet 4 mln osób3. W rzeczywistości liczba ta może być znacznie większa. Nietrzymanie moczu to także duży problem psychiczny. Osoby dotknięte NTM często czują wstyd, bezradność, nie chcą wychodzić z domu przez co ograniczają kontakty towarzyskie i zawodowe. Ich życie intymne również ulega pogorszeniu, przez brak poczucia atrakcyjności. NTM występuje dwa razy częściej u kobiet niż u mężczyzn, do czego przyczyniają się porody naturalne, menopauza, budowa układu moczowego kobiet.
Nietrzymanie moczu możemy podzielić na trzy rodzaje: wysiłkowe, naglące, mieszane.

Wysiłkowe nietrzymanie moczu występuje najczęściej spośród wszystkich wymienionych rodzajów NTM. Szacuje się, że na tę postać NTM cierpi około 40% wszystkich osób dotkniętych nietrzymaniem moczu. Objawia się niekontrolowanym wyciekiem moczu podczas kaszlu, kichania, śmiechu oraz wysiłku fizycznego. Jego nasilenie jest różne od popuszczania pojedynczych kropli podczas wysiłku do wycieku moczu w trakcie chodzenia a nawet w spoczynku4.

Drugim rodzajem NTM jest naglące nietrzymanie moczu. To mimowolne popuszczanie moczu pod wpływem przymusowego parcia. Dotyka 1/3 wszystkich chorych. Jest to jeden z objawów pęcherza nadreaktywnego. Problem pęcherza nadreaktywnego dotyka w równym stopniu kobiet jak i mężczyzn (17,4% kobiet oraz 15,6% mężczyzn w Europie)4.

O mieszanym nietrzymaniu moczu mówimy wtedy, gdy objawy typowe dla wysiłkowego i naglącego nietrzymania moczu pojawia się jednocześnie. Ten rodzaj NTM występuje u 29% wszystkich chorych4.

NTM wymaga stworzenia kompleksowego systemu działań, który będzie obejmować profilaktykę, leczenie i edukację: lekarzy, pacjentów ich rodzin oraz całego społeczeństwa. Jest wiele sposobów, aby pokonać chorobę. Z problemem nietrzymania moczu nie trzeba się ukrywać!

Dlaczego nietrzymanie moczu dotyka w szczególności kobiety w wieku pomenopauzalnym i po porodzie? Jakie są inne czynniki mogące wpłynąć na rozwój tej choroby?5

Nietrzymanie moczu to mimowolne oddawanie moczu prowadzące do częściowego lub całkowitego opróżniania pęcherza moczowego. Produkowany przez nerki mocz, spływa do znajdującego się w dole brzucha pęcherza moczowego, stopniowo go wypełniając. Mocz w pęcherzu może być zatrzymywany dzięki mięśniom dna miednicy, które otaczają cewkę moczową i ją zaciskają. Gdy pęcherz moczowy jest pełny, do mózgu dociera informacja o potrzebie oddania moczu. Potem mózg wysyła sygnał do mięśni miednicy, które ulegają rozluźnieniu. A mięśnie pęcherza moczowego kurczą się, prowadząc do oddania moczu z pęcherza. Jednak nie u wszystkich pęcherz prawidłowo funkcjonuje.

Do przyczyn nietrzymania moczu możemy zaliczyć następujące czynniki: genetyczne, kulturowe, anatomiczne, operacyjne, neurologiczne i środowiskowe.

U mężczyzn wpływ na wystąpienie NTM ma zaawansowany wiek, zakażenia, zaburzenia neurologiczne, usunięcie gruczołu krokowego oraz objawy ze strony dolnych dróg moczowych. Wraz z wiekiem znacząco wzrasta występowanie nietrzymania moczu, na co ma wpływ obniżenie estrogenów.

U kobiet szczyt zachorowalności przypada na okres okołomenopauzalny, od 45-50 lat. Jednak nie można powiedzieć, że jest to choroba wyłącznie kobiet starszych. Występuje nawet u 20% kobiet w wieku rozrodczym. Kolejnym czynnikiem są skutki związane z operacjami w obrębie miednicy, np. histerektomia, prostatektomia czy też zabiegi ginekologiczne.

Ciąża i poród także mogą mieć wpływ na pojawienie się dolegliwości. Jest to spore obciążenie dla mięśni dna miednicy. Typ porodu, drogami natury czy przez cesarskie cięcie nie ma większego znaczenia, aby wystąpiło NTM. Młode matki z reguły bagatelizują problem, bo są zajęte opieką nad dzieckiem. Poza tym uważają, że po porodzie taki stan rzeczy jest normalny. Tymczasem powinny jak najszybciej zgłosić nietrzymanie moczu lekarzowi i podjąć walkę z chorobą.

Istnieje wiele przyczyn nietrzymania moczu, większość z nich nie zależy od pacjenta. Masz natomiast wpływ na produkty spożywcze, które kupujesz. Niektóre z nich drażnią błonę śluzową pęcherza moczowego. Są to na przykład: kawa, herbata, alkohol, napoje gazowane i słodzone. Palenie papierosów także sprzyja nietrzymaniu moczu. Uwagę pacjenta powinny również zwrócić złe nawyki higieniczne: przetrzymywanie moczu (w ciągu dnia nie powinno się oddawać moczu rzadziej niż co 3 godziny) oraz niewystarczające nawodnienie (powinno się przyjmować co najmniej 1,5 litra płynów na dzień). Nie można zapominać o aktywności fizycznej oraz zwalczaniu otyłości, jeżeli występuje u pacjenta. Ważne, że nietrzymanie moczu można leczyć – niezależnie od przyczyny. Czasem chwila rozmowy z lekarzem może wyeliminować wiele lat wstydu i cierpienia.

Czy odczuwasz parcia naglące? Czy nokturia dotyczy Ciebie?4

Jakie kroki wykonać, aby zdiagnozować chorobę? Jak wygląda leczenie?
Najważniejsze informacje na temat diagnostyki i leczenia.

Pacjenci podejrzewający, że nietrzymanie moczu może ich dotyczyć, powinni udać się do lekarza, aby porozmawiać z nim o swoich dolegliwościach. Porady udziela lekarz rodzinny, w dalszej kolejności specjalista urolog lub w przypadku kobiet również ginekolog. By lekarz mógł postawić diagnozę, przeprowadzi szczegółowy wywiad na temat chorób towarzyszących i przebytych zabiegów, występowania bólu, krwiomoczu. Zapyta także o palenie papierosów, spożywanie alkoholu czy obecnie przyjmowane leki. Lekarz może zadać szczegółowe pytania na temat częstości oddawania moczu w dzień i w nocy, występowania parć naglących, moczenia nocnego czy strumienia moczu.

Warto wypełnić trzydniowy dzienniczek mikcji, który pomoże zebrać dokładniejsze informacje o tej dolegliwości. Dostarczy on cennych uwag pacjentowi i lekarzowi na temat: ilości wypitych płynów, ilości oddanego moczu, epizodów z jego nietrzymaniem, liczby parć naglących i wkładek.

Lekarz może pokierować również na badania diagnostyczne, do których należy USG, cystoskopia, posiew moczu oraz badanie urodynamiczne.

Leczenie nietrzymania moczu można podzielić na trzy grupy: farmakologiczne, operacyjne oraz zachowawcze. Leczenie zachowawcze, czyli niefarmakologiczne powinno być zawsze pierwszym sposobem leczenia. Polega na zmianie stylu życia i diety, przez to jest ogólnodostępne. Warto również zwrócić uwagę na ćwiczenia mięśni dna miednicy, elektrostymulację, biofeedback – polega na kontrolowanym przez terapeutę, jak i pacjenta ćwiczeniu skurczów dna miednicy, trening pęcherza i trening kontroli mikcji.
Leczenie farmakologiczne jeżeli stan pacjenta będzie wymagał farmakoterapii, otrzyma tę informację od swojego lekarza, który ustali dalsze działanie. Każdy powinien je mieć dobrane indywidualnie.

Leczenie operacyjne jeżeli stan pacjenta będzie wymagał przeprowadzenia zabiegu operacyjnego, otrzyma tę informację od swojego lekarza, który ustali dalsze działanie.

O nietrzymaniu moczu należy mówić. Nie wolno się go wstydzić, traktować jako tabu. Chorobę można skutecznie leczyć i tym samym poprawić swoją jakość życia. Lekarze są gotowi, aby pomóc pacjentowi przezwyciężyć problem. Należy pamiętać, że nie jest się samemu w tej chorobie.

1. PACJENT Z NTM W SYSTEMIE OPIEKI ZDROWOTNEJ 2019 Warszawa, OCI Sp. z o. o. Czerwiec 2019
2. Adamczuk J i wsp. Czy nietrzymanie moczu to choroba cywilizacyjna? Probl Hig Epidemiol 2011, 92(3): 382-386
3. Górecki R., Leczenie nietrzymania moczu. Stan aktualny i kierunki rozwoju, Przegląd Urologiczny 2006/7/2 (36)
4. WPŁYW NTM NA KOSZTY SPOŁECZNO-EKONOMICZNE W POLSCE Czerwiec 2012
5. S. Bender i wsp. Nietrzymanie moczu. MedycynapoDyplomie2011(20);6(183):73-80